Monday, 24 September 2018 12:59

A’ Βραβείο ∙ Ανέγερση Νέου Κτηρίου Ινστιτούτου Νευρολογίας και Γενετικής Κύπρου ∙ Υπαίθριου Αμφιθεάτρου και Εξωτερικού Περιμετρικού Δρόμου

 

Ομάδα Μελέτης
Αρχιτέκτονες: Γεωργία Δασκαλάκη, Γιάννης Παπαδόπουλος
Συνεργάτες αρχιτέκτονες: Άννα Μωραΐτου, Ανδρέας Μπύρρος,
Αρχιτέκτονες-σύμβουλοι: ΕΛΥΤΡΟΝ αρχιτεκτονική + πολεοδομία: Καλλιόπη Βαλσαμίδου, Χάρης Σαββίδης
Σύμβουλοι Εργαστηρίων: Νικόλαος Κοτοπούλης
Σύμβουλοι Ακουστικής: Θεόδωρος Τιμαγένης

 

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ
Κεντρικό στοιχείο του διαγωνισμού που μας απασχόλησε ιδιαίτερα ήταν η συνύπαρξη δύο φαινομενικά ασύμβατων λειτουργιών (δηλαδή του Ινστιτούτου και του Αμφιθεάτρου) και η οργάνωση τους σε ένα ενιαίο σύνολο. Αυτή η σημαντική ιδιαιτερότητα και δυσκολία αποτέλεσε αφετηρία της σκέψης μας για να συγκροτήσουμε τη βασική ιδέα της πρότασης. Έτσι, σκεφτήκαμε το Ινστιτούτο Νευρολογίας και το Αμφιθέατρο - περά από τις λειτουργικές προδιαγραφές - με όρους ανθρωπινής δραστηριότητας που βασίζονται σε διαφορετικούς τρόπους αναπαράστασης της ίδιας όμως της ανθρωπινής φύσης. Ως τέτοιες είναι άρρηκτα συνδεδεμένες έως και συμπληρωματικές: Αφενός το Ινστιτούτο - ένας χώρος υψηλής εξειδίκευσης ,συγκέντρωσης και λεπτομέρειας, αλλά και πολύπλευρης δραστηριότητας που σχετίζεται με την έρευνα, την εκπαίδευση και τις ιατρικές υπηρεσίες που βλέπει τον άνθρωπο μέσα από την ανάλυση των γονιδίων. Αφετέρου το αμφιθέατρο είναι ένας ανοιχτός, κατεξοχήν συλλογικός χώρος όπου ο άνθρωπος νοείται ως κοινωνικό ον. Αυτόν τον διττό χαρακτήρα θελήσαμε να ενοποιήσουμε και να αναδείξουμε ως τις δύο όψεις του ίδιου νομίσματος, ως αλληλένδετες εκφράσεις ενός ευρύτερου ανθρωποκεντρικού στοιχείου.
Η αρχιτεκτονική πρόταση στοχεύει στην ένταξη των δύο προγραμμάτων σε ένα συνεχές όλον όπου Ινστιτούτο και Αμφιθέατρο θα συνυπάρχουν και θα εμφανίζονται εξίσου δυναμικά χωρίς το ένα να υποβαθμίζει το άλλο, διατηρώντας ταυτόχρονα τη λειτουργική αυτονομία τους. Σε αυτή την κατεύθυνση, πρωταρχικό στόχο αποτέλεσε η συγκρότηση ενός ενιαίου συστήματος παραγωγής χώρου και η επεξεργασία του θέματος με ένα κοινό “αρχιτεκτονικό λεξιλόγιο”. Ταυτόχρονα φανταστήκαμε ένα κτιριακό συγκρότημα σύγχρονο, απλό και καθαρό στη μορφή του με έντονο το στοιχείο του πρασίνου να βρίσκεται σε όλες τις στάθμες .Ένα κτίριο που να "αναπνέει" και να αποκαλύπτει με ελεγχόμενο τρόπο το εσωτερικό του. Να στέκεται μέσα στο περιβάλλον του με δυναμισμό αλλά και μέτρο.

1. ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΙΔΕΑ
Όλα τα προγράμματα οργανώνονται επάνω σε μια ισοπαχή φαρδιά ζώνη η οποία επιμερίζεται, ψηλώνει ή χαμηλώνει, διακόπτεται ή επεκτείνεται για να προσαρμοστεί τόσο στο γειτονικό περιβάλλον όσο και στις λειτουργικές απαιτήσεις, ενώ επιπλέον ενσωματώνει μεγάλους ανοιχτούς χώρους πράσινου - κήπους στο ισόγειο αλλά και στους ορόφους. Το σκάψιμο - η εκτομή της κτιριακής μάζας είναι το βασικό συνθετικό εργαλείο για την δημιουργία επιμέρους θυλάκων υπαίθριου χώρου, μεγάλων ανοιγμάτων και περασμάτων. Επιπλέον στη λογική αυτή, ένα βασικό χαρακτηριστικό που διατρέχει όλη την πρόταση είναι η οργάνωση του κελύφους του κτιρίου σε δύο βασικές κατηγορίες: Σε εσωτερικές και εξωτερικές όψεις. Δηλαδή σε αυτές που έχουν προκύψει από το σκάψιμο του όγκου και σε αυτές που συγκροτούν το περίβλημα. Οι εσωτερικές όψεις είναι κατά κύριο λόγο υαλοστάσια που επιτυγχάνουν μεγάλη διαφάνεια ενώ οι εξωτερικές είναι ένα τρισδιάστατο κλοστρά κατασκευασμένο από πανελς GRC που άλλοτε πίσω του έχει υαλοστάσια, άλλοτε πλήρη τοίχο, και άλλοτε στέκει μόνο του. Αυτή η διάτρητη επιδερμίδα του κτιρίου έρχεται να εμπλουτίσει τους καθαρούς ορθογώνιους όγκους: Ενώ η συγκρότηση τους είναι απολύτως ορθοκανονική και το κτίριο πατάει γερά επάνω στη γη, η επιδερμίδα προσθέτει ποιοτικά χαρακτηριστικά κινητικότητας και ελεγχόμενης διαφάνειας. Η ανθρώπινη δραστηριότητα που διαδραματίζεται μέσα στους χώρους του κτιρίου φιλτράρεται μέσα από το κλοστρά: άλλοτε εμφανίζεται εντονότερη και άλλοτε κρύβεται . Το πράσινο, οι ήχοι, το φως, και η ίδια η ανθρώπινη παρουσία εμφανίζονται- επάνω στην όψη και καθιστούν το κτίριο ζωντανό και κινητικό. Παρακάτω αναλύονται ξεχωριστά το νέο κτίριο του Ινστιτούτου και το υπαίθριο αμφιθέατρο.

 

 

img002 CING topografiko

 

 

2. ΤΟ ΝΕΟ ΚΤΙΡΙΟ ΤΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ
Τυπολογικά το νέο κτίριο του Ινστιτούτου παρακολουθεί τη λογική του κτιρίου με γραμμικό εσωτερικό αίθριο.
Βασική ιδέα είναι - αντί της συνήθους συνεχόμενης περιμετρικής διάταξης των κλειστών χώρων -το νέο κτίριο να οργανωθεί όπως είδαμε ως ένας καθαρός κτιριακός όγκος ο οποίος όμως "σκάβεται" διαδοχικά προκειμένου το τοπίο και το πράσινο να εισχωρήσει, ή πιο συγκεκριμένα να "σκαρφαλώσει" σε αυτό- όπως σε ένα ρήγμα. Αυτό υλοποιείται μέσω της αφαίρεσης δύο διασταυρούμενων ζωνών σε σχήμα "σταυρού". 'Έτσι στο εσωτερικό δημιουργούνται δύο διαμπερείς ζώνες με πλατφόρμες σε κλιμακωτή διάταξη, γύρω από το τριπλού ύψους εσωτερικό αίθριο που διαμορφώνονται ως φυτεμένα δώματα. Τα φυτεμένα δώματα δημιουργούν ένα ευνοϊκό μικροκλίμα για το κτίριο, παρέχουν σημαντική θερμική μόνωση ενώ ταυτόχρονα αποτελούν υπαίθριους χώρους εκτόνωσης για τους χρήστες του κτιρίου. Απαρχή της κλιμάκωσης των φυτεμένων δωμάτων αποτελεί ο μεγάλος περίκλειστος κήπος της εισόδου στο ισόγειο του κτιρίου. Αυτός ο μεταβατικός χώρος ανοίγεται προς το υφιστάμενο κτίριο του Ινστιτούτου και αποτελεί έναν ιδιαίτερο υπαίθριο προθάλαμο που μπορεί να αξιοποιηθεί επιπλέον για πολλαπλές δραστηριότητες εκπαιδευτικού η/και πολιτιστικού χαρακτήρα. Ταυτόχρονα αποτελεί και έναν απαραίτητο ενδιάμεσο χώρο- αναπνοή μεταξύ αμφιθεάτρου και κτιρίου. Μέσα από αυτή τη βασική συνθετική χειρονομία των κλιμακούμενων φυτεμένων δωμάτων που περιγράψαμε, ικανοποιούνται πολλαπλά μορφολογικά, λειτουργικά, βιοκλιματικά και αισθητικά ζητήματα:

Κλίμακα- συσχετισμός με το υφιστάμενο κτίριο του Ι.Ν.Γ.Κ. και με την πόλη: Η κτιριακή μάζα επιμερίζεται σε μικρότερες κτιριακές ενότητες, έρχεται έτσι σε συνομιλία, όσον αφορά την κλίμακα με το γειτονικό υφιστάμενο κτίριο του Ι.Ν.Γ.Κ. Επίσης, μέσα από τα μεγάλα κενά του κτιριακού όγκου "αποκαλύπτονται" προς την πόλη και τους περαστικούς, οι εσωτερικές όψεις και τα καταπράσινα δώματά του. 

Είσοδοι- οπτικές φυγές: Η πρόσβαση στο νέο κτίριο γίνεται μέσα από τον δρόμο του υφιστάμενου κτιρίου. Η κεντρική είσοδος βρίσκεται πάνω στην ενδιάμεση διαμπερή ζώνη, ανάμεσα στις δύο μεγάλες πτέρυγες. Έτσι, το σύστημα των κλιμακωτών φυτεμένων δωμάτων λειτουργεί και ως "σήμα" για την πρόσβαση σε αυτό. Ακόμα, μέσα από την βαθμιδωτή κλιμάκωση των όγκων, προσφέρονται πολλαπλές οπτικές φυγές για τους χρήστες του κτιρίου: προς το εσωτερικό, την πόλη, τον ουρανό.
Παράλληλα, μέσα στους χώρους του, ο χρήστης νιώθει ότι περιβάλλεται από φυτεμένους κήπους, κάτι που παρέχει ένα πολύ ευχάριστο και αισθητικά άρτιο περιβάλλον εργασίας.

Λειτουργικός διαχωρισμός: Μέσα από την οργάνωση του κτιριακού όγκου σε επιμέρους ζώνες επιτυγχάνεται και ο καθαρός, ευκρινής διαχωρισμός των λειτουργιών:
Η δυτική πτέρυγα περιλαμβάνει τους τυπικούς χώρους (κύριας χρήσης και βοηθητικούς) που είναι κοινοί για κάθε στάθμη, τους πυρήνες κατακόρυφης κυκλοφορίας και τους χώρους γραφείων για τα εργαστήρια. Η ενδιάμεση ζώνη περιλαμβάνει τις ζώνες κυκλοφορίας και εισόδου, ενώ στον 2ο και 3ο όροφο περιλαμβάνει τους χώρους υποστήριξης των εργαστηρίων. Η ανατολική πτέρυγα περιλαμβάνει χώρους εργαστηρίων, αίθουσες συνεδριάσεων, και στο ισόγειο τους χώρους με δημόσιο χαρακτήρα, που είναι προσβάσιμοι από το ευρύ κοινό: το μεγάλο αμφιθέατρο, τον εκθεσιακό χώρο και την καφετέρια. Έτσι, ο τρόπος διακίνησης και οι λειτουργίες είναι κατανεμημένα με έναν εύληπτο τρόπο για τους χρήστες.

Το κεντρικό αίθριο: Το κεντρικό αίθριο, με τον τρόπο που έχει σχεδιαστεί, συνεισφέρει στη βελτίωση των συνθηκών φυσικού φωτισμού τόσο στο ίδιο όσο και στις κεντρικές ζώνες. Μέσα από τις διαμπερείς ζώνες που το περιβάλλουν, παρέχεται στο αίθριο διάχυτο φως, το οποίο κατανέμεται ομοιόμορφα στο χώρο συμβάλλοντας στον περιορισμό χρήσης τεχνητού φωτισμού. Το αίθριο, με τον τρόπο που έχει σχεδιαστεί, συμβάλλει και στην παθητική θέρμανση των εσωτερικών χώρων μέσω διάχυσης της θερμότητας. Κατά τη διάρκεια της θερινής περιόδου τα ανοίγματα στην ψηλότερη στάθμη του αξιοποιούνται για την απαγωγή του θερμού αέρα και για τη ψύξη της θερμικής μάζας με πλήρη βραδινό αερισμό. Ταυτόχρονα, μέσω του συστήματος διαμόρφωσης των όψεων με το κλοστρά επιτυγχάνεται καλός σκιασμός και σταθερός φωτισμός, μειώνοντας και τις απαιτήσεις κλιματισμού. Το σύστημα αυτό παρέχει και τη δυνατότητα ευελιξίας στη διαμόρφωση των εσωτερικών χώρων. Αυτή η ευελιξία είναι ιδιαίτερα σημαντική, δεδομένου ότι οι μεγάλες ενότητες θα διαμορφωθούν σε μεταγενέστερο στάδιο.

img003 CING diagramms

 

3. ΥΠΑΙΘΡΙΟ ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ
Τυπολογικά το αμφιθέατρο βασίζεται στην δοκιμασμένη και σχεδόν άκαμπτη τυπολογία του κυκλικού αρχαιοελληνικού θεάτρου.
Η πρόταση βασίζεται στον εγκιβωτισμό του κοίλου του θεάτρου μέσα σε ένα ορθογώνιο. Το κοίλο του αμφιθεάτρου, δηλαδή η περιοχή των θεατών στρέφεται προς την πόλη και τις ενδιαφέρουσες οπτικές προς αυτή, Οι παραγόμενοι ενδιάμεσοι χώροι αξιοποιούνται για την χωροθέτηση των βοηθητικών λειτουργιών, την κυκλοφορία και την διαμόρφωση της κύριας εισόδου και άλλων προσβάσεων. Με αυτό τον τρόπο αμφιθέατρο και κτίριο βρίσκονται σε μια συνέχεια και το θέατρο παρουσιάζεται με δυναμισμό ως ένα σύγχρονο κτίσμα με σαφή και διακριτή παρουσία. Επιπλέον η μεγάλη πλατεία στην ανατολική πλευρά του, στην οποία βρίσκεται η κεντρική είσοδος λειτούργει ως πεδίο ανάδειξης του και εξασφαλίζει τον απαραίτητο χώρο για την ομαλή είσοδο και εκτόνωση του πλήθους των θεατών. Η πρόσβαση σε αυτή γίνεται μέσα από τον περιμετρικό δρόμο, και συγκεκριμένα από τον διευρυμένο πεζόδρομο που συνδέει τον υπαίθριο χώρο στάθμευσης με την κεντρική είσοδο. Η πλατεία του θεάτρου διαμορφώνεται με φυτεμένους μικρούς λόφους.

 

img004 CING maketa

 

img005 CING entrance garden

 

 

img006 CING katopsi isogeiou

 

 

 

img007 CING katopseis  opseis

 

 

img008 CING entrance

 

img009 CING sections

 

img010 CING persp sction

 

img011 CING atrium02

 

img012 CING aithousa

 

img013 CING theatre plateia

 

img014 CING theatre  building

 

 

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΚΥΠΡΟΥ

Ο Σύλλογος Αρχιτεκτόνων Κύπρου ιδρύθηκε το 1981 με στόχους, ανάμεσα σε άλλους, την προώθηση και ανάπτυξη της Αρχιτεκτονικής ως Επιστήμης και Τέχνης, την προστασία του επαγγέλματος του Αρχιτέκτονα, την επιμόρφωση των Αρχιτεκτόνων – μελών του, την βελτίωση της νομοθεσίας που αφορά τα τεχνικά θέματα και την πληροφόρηση του κοινού για θέματα που αφορούν την αρχιτεκτονική.

 

ΧΟΡΗΓΟΙ